نویسنده منتقد: علیرضا مظاهری روزی روزگاری آبادان فیلمی به کارگردانی حمیدرضا آذرنگ و به تهیه‌کنندگی عبدالله اسکندری و علی اوجی محصول سال ۱۳۹۹ است این فیلم در سی و نهمین دوره جشنواره فیلم فجر رونمایی شده است و جایزه ویژه هیئت داوران را نیز دریافت کرد، اثری متفاوت در سینمای ایران محسوب می‌شود.. محسن تنابنده […]

نویسنده منتقد: علیرضا مظاهری

روزی روزگاری آبادان فیلمی به کارگردانی حمیدرضا آذرنگ و به تهیه‌کنندگی عبدالله اسکندری و علی اوجی محصول سال ۱۳۹۹ است این فیلم در سی و نهمین دوره جشنواره فیلم فجر رونمایی شده است و جایزه ویژه هیئت داوران را نیز دریافت کرد، اثری متفاوت در سینمای ایران محسوب می‌شود..

محسن تنابنده و فاطمه معتمدآریا بازیگران اصلی این فیلم هستند .

خلاصه داستان (بدون اسپویل):

فیلم در شهر آبادان و در آستانه یا روزهای ابتدایی جنگ ایران و عراق می‌گذرد. خانواده پنج نفری مصیب چرخیده (محسن تنابنده) در آخرین روز سال مشغول خرید شب عید هستند، اما به دلیل حال بد مصیب که ناشی از گرفتاری‌اش به مواد مخدر است کشمکشی میان آن‌ها درمی‌گیرد و در اوج تلاش خیری(فاطمه معتمدآریا) مادر خانواده برای به آرامش رساندن خانواده به ناگاه اتفاقی غیرمنتظره همه آن‌ها را غافلگیر می‌کند و … فضای خانه پرتنش و متأثر از شرایط بیرونی (جنگ) و درونی (اختلافات و گذشته خانواده) است. فیلم بیشتر روی دیالوگ‌ها، خاطرات، و تعاملات این خانواده در یک فضای بسته و متمرکز بر خانه می‌چرخد و سعی دارد حال و هوای آن دوران و تأثیر جنگ بر زندگی عادی مردم را از دریچه‌ای متفاوت به تصویر بکشد.

نکات مثبت (نقاط قوت):

1. بازی‌های درخشان: یکی از برجسته‌ترین نقاط قوت فیلم، بازی‌های بسیار خوب و درخشان بازیگران اصلی، به ویژه فاطمه معتمدآریا و محسن تنابنده است. آن‌ها به خوبی توانسته‌اند پیچیدگی‌ها و درونیات شخصیت‌های خود را در آن شرایط سخت به نمایش بگذارند. سایر بازیگران نیز در نقش‌های خود قابل قبول ظاهر شده‌اند.

2. فضاسازی و اتمسفر: فیلم در خلق اتمسفر متشنج، اضطراب‌آور و در عین حال عجیب و غریب آبادان در آن مقطع تاریخی موفق عمل کرده است. حس claustrophobia (تنگنا و خفقان) در فضای خانه به خوبی منتقل می‌شود و تماشاگر را درگیر حال و هوای شخصیت‌ها می‌کند.

3. سبک و سیاق متفاوت کارگردانی: حمیدرضا آذرنگ که خود سابقه طولانی در تئاتر دارد، از المان‌ها و ساختار تئاتری در فیلمش استفاده کرده است. این رویکرد، فیلم را از آثار معمول سینمای جنگ یا اجتماعی متمایز می‌کند. تمرکز بر دیالوگ‌ها، فضای محدود، و نوعی ابزوردیته در برخی موقعیت‌ها، امضای خاص کارگردان را نشان می‌دهد و برای علاقه‌مندان به سینمای متفاوت و تجربی می‌تواند جذاب باشد.

4. نگاه انسانی به جنگ: فیلم به جای پرداختن به صحنه‌های مستقیم جنگ یا قهرمان‌پردازی‌های مرسوم، بر تأثیر جنگ بر زندگی عادی مردم، خانواده و روابط انسانی تمرکز دارد. این نگاه از درون خانه و از چشم اعضای یک خانواده، روایتی تلخ و تأثیرگذار از پیامدهای جنگ ارائه می‌دهد.

نکات منفی (نقاط ضعف):

1. ساختار غیرخطی و اپیزودیک: در حالی که سبک متفاوت کارگردانی می‌تواند نقطه قوت باشد، برای برخی مخاطبان ممکن است گیج‌کننده و خسته‌کننده به نظر برسد. ساختار فیلم که بیشتر بر اساس خاطرات و دیالوگ‌های پراکنده پیش می‌رود، فاقد یک خط روایی قوی و منسجم دراماتیک است و ممکن است تماشاگر در دنبال کردن داستان و ارتباط برقرار کردن با آن دچار مشکل شود.

2. ریتم کند: به دلیل تمرکز زیاد بر دیالوگ و فضای بسته، ریتم فیلم در بخش‌هایی کند می‌شود و ممکن است برای مخاطبی که به دنبال کشش داستانی یا اتفاقات بیرونی است، ملال‌آور باشد.

3. عدم دسترسی‌پذیری برای همه مخاطبان: سبک خاص فیلم و تأثیرپذیری آن از تئاتر، باعث شده که “روزی روزگاری آبادان” فیلمی نباشد که برای سلیقه عمومی مخاطبان سینما در نظر گرفته شده باشد. این فیلم بیشتر مورد پسند علاقه‌مندان به سینمای هنری، تجربی و تئاتری قرار می‌گیرد.

4. ابهام در برخی المان‌ها: برخی از نمادها یا موقعیت‌های ابزورد در فیلم ممکن است برای تماشاگر کاملاً واضح نباشند و نیاز به تفسیر داشته باشند که این می‌تواند ارتباط مستقیم با فیلم را دشوار کند.

جمع‌بندی:

“روزی روزگاری آبادان” فیلمی است که باید آن را با نگاهی متفاوت تماشا کرد. این فیلم یک درام خانوادگی است که در بستر جنگ روایت می‌شود، اما نه به شیوه مرسوم. نقطه قوت اصلی آن بازی‌های قدرتمند بازیگران و فضاسازی مؤثر آن است. سبک کارگردانی تئاتری و تمرکز بر دیالوگ‌ها، این فیلم را به اثری خاص تبدیل کرده که هم می‌تواند تحسین‌برانگیز باشد و هم ممکن است برای برخی مخاطبان دور از دسترس و خسته‌کننده به نظر برسد.

اگر به سینمای متفاوت، دیالوگ‌محور و آثاری که بر اتمسفر و بازیگری تکیه دارند علاقه دارید و با ساختارهای غیرخطی مشکلی ندارید، تماشای این فیلم می‌تواند تجربه‌ای ارزشمند باشد. اما اگر به دنبال یک روایت خطی، پرتعلیق یا کمدی هستید، احتمالاً این فیلم انتخاب مناسبی برای شما نخواهد بود. در نهایت، “روزی روزگاری آبادان” اثری است که با جسارت سراغ فرم و محتوایی متفاوت رفته و توانسته جایگاه خود را به عنوان فیلمی خاص در سینمای ایران تثبیت کند.

  • نویسنده : علیرضا مظاهری